Birçok avukat yapay zekayla ilk kez ChatGPT üzerinden tanıştı. Bir dilekçe taslağı istemek, bir maddeyi özetletmek ya da bir argümanı güçlendirmek için cazip bir başlangıç. Peki ChatGPT, hukuk gibi her cümlesi kaynağa dayanması gereken bir alanda gerçekten yeterli mi? Bu yazıda genel amaçlı yapay zeka ile hukuka özel yapay zekayı, avukatın günlük işi üzerinden karşılaştırıyoruz.
ChatGPT hukukta ne işe yarar?
Genel amaçlı modeller dil işinde gerçekten güçlüdür. Avukat için pratik faydaları vardır:
- Bir metni sadeleştirmek, biçimlendirmek veya tonunu değiştirmek.
- Genel bir konuda hızlı bir başlangıç taslağı çıkarmak.
- Uzun bir metni özetlemek veya madde madde çıkarmak.
- Bir fikri farklı açılardan tartışmak, beyin fırtınası yapmak.
Bu işlerde genel yapay zeka zaman kazandırır. Ancak hepsinin ortak özelliği, çıktının doğrulanabilir bir hukuki kaynağa bağlı olmasının gerekmemesidir. Mesele kaynağa dayandığında tablo değişir.
ChatGPT'nin hukukta dört sınırı
1. Uydurma (halüsinasyon). Genel modeller, gerçekte var olmayan kanun maddeleri ve mahkeme kararları üretebilir. Hukukta bu, kaybedilen bir dava veya disiplin sorumluluğu demektir. Bu konuyu derinlemesine ele aldığımız yazı: Yapay Zeka Hukukta Güvenli mi?
2. Kaynak göstermez. Genel bir model yanıtını "hatırladığından" üretir, gerçek bir veritabanından değil. Bu yüzden her iddiayı tek tek elle doğrulamanız gerekir; bu da kazandırdığı zamanın çoğunu geri alır.
3. Güncellik ve yerellik. Türk hukuku sık değişir. Genel bir modelin eğitim verisi güncel mevzuatı içermeyebilir ve Türk içtihadına hakim olmayabilir.
4. Gizlilik. Hassas müvekkil bilgilerini, verilerinizin nasıl işlendiği şeffaf olmayan genel bir araca girmek KVKK ve mesleki sır açısından risklidir.
Hukuka özel yapay zeka ne sunar?
Hukuka özel araçlar, bu dört sınırı tasarımdan çözmek üzere kurulur. En önemli farkları, ürettikleri her iddiayı gerçek bir mevzuat maddesine ve mahkeme kararına bağlamaları ve bu kaynağı tek tıkla doğrulatmalarıdır. Buna ek olarak güncel mevzuat ve içtihat üzerinden çalışır, verilerinizi KVKK'ya uygun işler ve sadece sohbet etmek yerine belge üretip üzerinde çalışmanıza imkan verirler.
ChatGPT ve hukuka özel yapay zeka: karşılaştırma
| Ölçüt | Genel yapay zeka (ChatGPT) | Hukuka özel yapay zeka |
|---|---|---|
| Kaynak ve atıf | Kaynak göstermez, uydurabilir | Her iddia gerçek madde/karara bağlı, tıklanabilir |
| Güncellik | Eğitim verisiyle sınırlı | Güncel mevzuat ve içtihat üzerinden |
| Gizlilik | Çoğu zaman belirsiz | KVKK uyumlu, eğitimde kullanılmaz |
| Çalışma biçimi | Sohbet kutusu | Canlı belge, dosya yönetimi, ekip |
| Türk hukuku | Genel, yüzeysel | Türk mevzuatına ve içtihadına özel |
Hangi durumda hangisini kullanmalı?
Genel yapay zeka; kaynak gerektirmeyen yazım, özetleme ve biçimlendirme işlerinde pratik bir yardımcıdır. Ama mevzuata ve içtihada dayanan araştırma, dilekçe ve sözleşme gibi hukuki sorumluluk taşıyan işlerde, kaynağı doğrulanabilir hukuka özel bir araç gerekir. Pratikte birçok avukat ikisini birlikte kullanır; kritik fark, hukuki çıktının her zaman doğrulanabilir bir temele oturmasıdır.
Hukukta yapay zekanın kullanım alanlarına genel bir bakış için: Hukukta Yapay Zeka Kullanımı.